آثار موجود در موزه قرآن و کتابت تبریز

قرآن‌ها

این بخش که مهم‌ترین قسمت موزه نیز محسوب می‌شود، در برگیرنده حدود 190 قرآن دست‌نویس قدیمی ست:

• تک برگی از قرآن به خط کوفی (قرن 3 هجری قمری) روی پوست آهو منتسب به امام رضا (ع)
• کوچک‌ترین قرآن طلا‌کاری شده به ابعاد 6 در 4

نسخ خطی 

در این بخش انواع نسخه‌های خطی مربوط به خطاطان بزرگ ایرانی به نمایش درآمده است:

سایر آثار و دیدنی‌های موزه

علاوه بر قرآن‌های تاریخی و آثار خوشنویسی بی‌نظیر، اشیای تاریخی دیگری مربوط به دوره اسلامی نیز در موزه به نمایش درآمده است که از آن جمله می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

تاریخچه ساخت مسجد صاحب الامر

پیشینه ساخت مسجد صاحب الامر به دوره سلطنت شاه طهماسب اول صفوی بر می‌گردد. مسجد صاحب الامر با فرمان شاه طهماسب در کنار رودخانه مهران رود ساخته شد و به نام مسجد سلطنتی شاه طهماسب صفوی بین مردم شهرت پیدا کرد. مسجدی که گفته می‌شود روی بقایا یا در کنار یک معبد میترایی ساخته شده است و به همین دلیل ارزش تاریخی بسیار بالایی دارد. سال‌ها بعد اما این مسجد در سال 1045 هجری قمری توسط عثمانی‌ها، که بر تبریز مسلط شده بودند، ویران شد و تنها دو طاق مرمری منقوش از آن باقی ماند. هرچند صفویان توانستند مدتی بعد دوباره حاکمیت تبریز را به دست آورند و در زمان سلطنت شاه سلطان حسین، با دستور “میرزا محمدابراهیم”، وزیر آذربایجان در زمان شاه سلطان حسین، مسجد را دوباره ساختند.

اما عمر مسجد بازسازی شده چندان طولانی نبود و در اثر زمین لرزه مهیب سال 1193 هجری قمری تبریز، دوباره تخریب شد. این بار “میرزا علی اکبرخان”، مترجم کنسولگری روس، دستور مرمت و بازسازی این مسجد را در سال 1266 هجری قمری داد و در یکی از صحن‌های آن اقدام به ساخت “مدرسه اکبریه” کرد. تمام هزینه‌های بازسازی این مسجد را خود میرزا علی اکبرخان برعهده گرفت و برخی از قسمت‌های داخلی مسجد را نیز آینه‌کاری کرد. مسجدِ دو مناره و تک گنبده “صاحب الامر” از آن زمان تا کنون باقی مانده است و در گوشه گوشه آن تزئینات و آثار به جای مانده از دوره‌های مختلف به چشم می خورد. به عنوان مثال شما می‌توانید دو طاق باقی مانده از دوره شاه طهماسب صفوی را هنوز در مسجد ببینید. یکی از این طاق‌ها که مزین به عبارت “بسم الله الرحمن الرحیم” است، در دالان ورودی موزه قرار دارد. طاق دیگر هم که با خطِ خوشنویسِ تبریزی، “علاءالدین بیک” به آیاتی از سوره جن، منقوش شده است، داخل شبستان مسجد خودنمایی می‌کند. لوسترها و چلچراغ‌های اهدا شده از طرف انگلیسی‌ها در زمان قاجار نیز تزئین بخش دیگری از مسجد را برعهده گرفته‌اند.

در نهایت نیز بخش‌هایی از این مسجد به برپایی موزه قرآن و کتابت تبریز اختصاص داده شد و آثار مختلف تاریخی و هنری در آن به نمایش درآمد.

سخن آخر

با کارناوال راهی یکی از موزه‌های جذاب شهر تبریز شدیم. موزه قرآن و کتابت که در بنایی تاریخی به نام مسجد صاحب الامر قرار گرفته و مجموعه از قرآن‌های قدیمی و نسخ خطی از استادان بی‌نظیر ایرانی را در معرض نمایش گذاشته است.

شما تاکنون از این موزه دیدن کرده‌اید؟ به نظرتان جای چه آثاری در این موزه خالی ست؟ آیا تبلیغات کافی برای این موزه ارزشمند جهت شناخته شدن بیشتر انجام می‌شود؟

شما می‌توانید دیدگاه ها، انتقادها و پیشنهادهای خود را از طریق رسانه کارناوال با ما و دیگران به اشتراک بگذارید. منتظرتان هستی

تاریخچه موزه سکه کرمان

بنای موزه سکه متعلق به اواخر دوران صفویان است و در شمال میدان گنجعلی‌خان قرار دارد. این بنا به دستور حاکم وقت، گنج‌علی‌خان و به دست سلطان‌محمد معمار یزدی، بین سال‌های ۱۰۰۷ الی ۱۰۳۵ احداث شده‌ است. می‌گویند به دلیل آنکه در زمان صفویان کرمان اقتصاد قدرتمندی داشته و سرزمین امنی بوده است، گنج‌علی‌خان دستور ساخت یک ضرابخانه را در شهر می‌دهد. کار ضرب سکه در این ساختمان از دوره گنج‌علی‌خان تا ناصرالدین شاه ادامه پیدا می‌کند تا اینکه ناصرالدیدن شاه در سفرش به فرنگ، با خود ماشین ضرب سکه یا چاپ اسکناس را سوغات می آورد. این اتفاق باعث می‌شود ضرابخانه‌ها کم‌کم رونق خود را از دست بدهند و کار ضرب سکه، در ضرابخانه مادر در تهران انجام شود.

کشف ضرابخانه و تبدیل آن به موزه

در سال 1350 در حین عملیات تعمیر بنا، تعدادی سکه از این مکان کشف شد و کارشناسان متوجه شدند که در گذشته یک ضرابخانه در اینجا دایر بوده است. تا سال 1370 این موزه مکانی برای نمایشگاه محصولات فرهنگی بود؛ اما در همان سال و همزمان با مراسم بزرگداشت خواجوی کرمانی، توسط سازمان میراث فرهنگی و گردشگری کرمان به عنوان موزه سکه پذیرای بازدیدکنندگان شد.

دیدنی ها و آثار موزه سکه کرمان

ساختمان موزه | ضرابخانه گنجعلی خان

پلان ضرابخانه به شکل مربع و دارای یک گنبد مرکزی، چهار اتاق در چهار گوشه و چهار ایوان است. سردر بنا به شکلی ساده طراحی شده و آجرکاری گچی دارد. داخل بنا با آجر اخرایی ساخته شده و تزئینات گچ‌بری به شکل آجر کاذب و طاق‌نماهای ضربی و قوس‌های تیزه‌دار در آن دیده می‌شوند. گنبد بلند بنا که در راس آن کلاه‌فرنگی قرار دارد، بخشی از نور داخل ساختمان را تامین می‌کند و اگر یک روز آفتابی از این موزه بازدید کنید جلوه‌ای زیبا از نور آفتاب را در حوض مربعی شکل آن خواهید دید.

این ساختمان در تاریخ 26 اردیبهشت 1347 با شماره 829 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

سکه های تاریخی

بیش از 500 نوع سکه در این موزه نگهداری می‌شود که متعلق به دوران مختلف از اشکانیان، عرب ساسانی، اموی، سلجوقی، عباسی، صفوی، افشار، زندیه، قاجار و پهلوی هستند. همچنین می‌توانید سکه‌های رومی و یونانی و اسکناس‌های دوران قاجار و پهلوی را نیز در این موزه ببینید.

نوشته‌های روی سکه‌ها و اسکناس‌ها بسیار جالب توجه هستند:

• در موزه اسکناسی قاجاری وجود دارد که روی آن جمله «فقط در کرمان ادا خواهد شد» دیده می‌شود و گویی به آن معناست که فقط در شهر کرمان قابل استفاده بوده است.
• نوشته‌های روی سکه‌های دوره ساسانی به زبان پارسی باستان و با خط آرامی هستند.
• سکه‌های دوره اموی نوشته‌هایی به خط کوفی دارند و نام خلیفه بر روی آنها آورده نشده است.
• سکه‌های دوره عباسی مزین به نوشته‌هایی به خط کوفی و با قلم‌های هستند.
• سکه‌های اموی نوشته هایی شامل نام خلیفه، نام ولیعهد، وزیر و حاکم را بر خود دارند و به ندرت نام منطقه بر روی آنها دیده می‌شود.
• سکه‌های دوره غزنوی دارای نوشته هایی به خط کوفی و هندی هستند.
• سکه‌های دوره ایلخانی نام و القاب سلطان را بر خود دارند که با کلمات و حروف فارسی نقش شده است.
• سکه‌های دوره افشاریه نوشته هایی با مضمون ارادت و وابستگی به ائمه و تاریخ و شهر ضرب را به خط نسخ یا نستعلیق دارند.
• سکه‌های دوره زندیه از زر و سیم و مس ساخته شده اند. سکه‌های زرین «کریم خانی» خوانده می شوند و روی آنها «یا کریم، تاریخ و محل ضرب سکه» و پشت آنها «شد آفتاب و زر و سیم در جهان / از سکه امام بحق صاحب الزمان» حک شده است.
• سکه‌های دوره‌های قاجار و پهلوی نام شاه و نوشته‌های دیگر را بر خود دارند.

مجسمه استاد و شاگرد

یکی از دیدنی‌های این موزه مجسمه مومی استاد به همراه شاگردش است که در حال ضرب سکه هستند. با دیدن این مجسمه تا حدی با چگونگی ساخت سکه در گذشته آشنا می‌شوید.

لباس ها و زیورآلات

در این موزه لباس‌ها و زیورآلاتی شامل النگو، دستبند، گوشواره، بازوبند، گردنبند و … نیز به نمایش درآمده‌اند. شاید با خودتان فکر کنید که ربط این اشیا به این موزه چیست؛ اما باید بدانید در تزیین آنها، سکه به کار رفته است و همین موضوع این لباس‌ها و زیورآلات را با این موزه مرتبط می‌کند. بد نیست بدانید در گذشته سکه علاوه بر آنکه وسیله‌ای برای دادوستد بود، برای تزئین لباس و زیورآلات بانوان نیز به کار می‌رفت.

به بازار بزرگ کرمان سرزدیم و با موزه‌ای جذاب آشنا شدیم.

آیا این جاذبه را می‌شناختید یا چیزی درباره آن شنیده بودید؟

موزه‌های مشابهی را می‌شناسید؟

اگر از این موزه بازدید کرده اید، تجربیات خود را با ما به اشتراک بگذارید. آیا این جاذبه را دوست داشتید؟ چه نکته جذابی در مورد آن در ذهن دارید؟

دیدنی‌ های موزه رئیسعلی دلواری

ساختمان و حیاط موزه

خانه رئیسعلی دلواری که امروز میزبان موزه است در سال 1286 و در دوره قاجار ساخته شد و مساحت آن به 3750 مترمربع می‌رسد. این عمارت، 23 اتاق تو در تو دارد که در آنها 17 فضا به منظور حفاظت از اسناد و اشیای تاریخی تعبیه شده است. ساختمان ظاهری ساده با سقف چوبی دارد و گچ‌بری، شیشه‌های رنگی بر روی شمسه‌ها و تزییناتی کوچک بر روی در، تنها چیزهایی هستند که برای تزیین عمارت به کار رفته‌اند.

در ابتدای ورود، آنچه که توجه را به خود جلب می‌کند، جای گلوله‌ها بر روی در عمارت است. این گلوله‌ها به شبیخون انگلیسی‌ها مربوط می‌شوند که به شهر حمله‌ور شده و شروع به تیراندازی کردند. پس از گذر از در، حیاط بزرگی دیده می‌شود که قدمت درختان نخلش به 100 سال پیش بازمی‌گردد و در کنار آنها چندین توپ جنگی به نمایش درآمده است.

اتاق جلسات

در سمت راست موزه، اتاقی شیشه‌ای قرار دارد که محل برگزاری جلسات رهبران بوده و تندیس‌هایی از «سید عبدالله مجتهد بلادی بوشهر»، «رییسعلی دلواری»، «حیدر غلام»، «غلام شاه حیدر»، «خالو حسین دشتی» و دو نگهبان در آن قرار داده شده است.

راهرو

شرح تمام وقایع دوران اشغال بوشهر توسط انگلیسی‌ها و مقاومت‌های مردم در برابر اشغالگران، به شکل مکتوب در معرض دید بازدیدکنندگان قرار دارد. هنگامی که وارد راهرو می‌شوید شرح این وقایع را به ترتیب زمانی در تابلوهای نصب شده بر روی دیوارها می‌بینید. برخی از این وقایع را در اتاق‌ها نیز به نمایش درآورده‌اند.

آثار موزه

اسناد تاریخی مربوط به حماسه‌های مردم استان بوشهر در دفاع از وطن

ابزار و سلاح‌های جنگی دست‌ساز و مورد استفاده رئیسعلی و یارانش شامل شمشیر و دوربین چشمی شهید رئیسعلی دلواری که ثبت ملی شده‌اند.

تمبرهای تاریخی مربوط به دوران اشغال بوشهر با مهر “بوشهر تحت اشغال بریتانیا”

نقشه‌ها، اسناد و نامه‌های مربوط به حمله انگلیسی‌ها

اشیای دوره مبارزات ضد استعماری

لباس رزم مردم استان بوشهر

سوگندنامه و وصیت‌نامه رئیسعلی دلواری

امکانات موزه رئیسعلی دلواری

• سرویس بهداشتی
• راوی
• جای پارک آسان در اطراف موزه

سریال دلیران تنگستان | روایت مبارزات رئیسعلی دلواری

در سال 1353، سریال دلیران تنگستان با موضوع مبارزات رئیسعلی دلواری، به کارگردانی همایون شهنواز و در 14 قسمت به نمایش در آمد. ساخت این سریال دو سال به طول انجامید. ساخت سریال برداشتی آزاد از کتاب دلیران تنگستانی اثر محمد حسین رکن زاده بود اما مرحوم همایون شهنواز برای ساخت این سریال از 11 کتاب ترجمه‌شده، 7 کتاب ترجمه‌نشده، 110 فقره سند و 1800 قطعه عکس و یادداشت‌های رهبران و بازماندگان جنبش تنگستانی نیز بهره جست. همایون شهنواز در 16 اسفند 1396 در سن 79 سالگی درگذشت و جالب آنکه در خانه رئیسعلی دلواری در شهر دلوار به خاک سپرده شد.

سخن آخر

گذری به خانه دلاور مردی از خطه جنوب ایران داشتیم.

اگر تاکنون از این مکان تاریخی بازدید کرده‌اید، تجربه خود را با ما به اشتراک بگذارید.

نظر شما درباره این موزه، اطلاع رسانی آن و امکانات آن چیست؟ آیا آن چنان که باید به آن توجه می‌شود؟

چه موزه‌های مشابه دیگری را می‌شناسید.

شما می‌توانید با عضویت در سایت کارناوال، تصاویر و نوشته‌های‌تان را در مورد سفر با دیگر دوستان به اشتراک بگذارید و آنها را در لحظات شیرین گشت و گذارتان شریک کنید: